Als zij vergaan in het aquarium
Wanneer dode of afstervende organismen niet opgegeten worden, zullen wij dus enkel koolhydraten, eiwitten en vetten in het water krijgen. Dit wil echter niet zeggen dat zij niet zullen "verteren". In het water leven nog miljoenen reeds dan niet kleinere diertjes, gaande van wormpjes en slakken tot bacteriën. Deze diertjes zullen ook deelnemen aan de omzetting van deze stoffen zodat wij eigenlijk terug op het voorgaande deel beland zijn.
De verdere afbraak van deze stoffen onder normale omstandigheden
Onder normale omstandigheden verstaan wij hier dat het water voldoende zuurstof bevat, zodat de aërobe bacteriën in gunstige levensomstandigheden kunnen functioneren. Enkel zo zullen wij een optimale afbraak van de afvalstoffen kunnen krijgen. Om 1 gram eiwit volledig af te breken is ongeveer de dubbele hoeveelheid, 2 gram, zuurstof (O2) nodig. Dit is enkel mogelijk bij een goede watercirculatie en een zo groot mogelijk contactoppervlak tussen lucht en water. Door te werken met een genoeg grote circulatiepomp (debiet: minimum 1 maal de aquariuminhoud per uur) en een goede doorluchting met behulp van een zuurstofsteen om het wateroppervlak in beweging te brengen, zal dit normaal geen problemen geven. Er zullen echter altijd plaatsen zijn waar men het water niet of onvoldoende in beweging kan krijgen, als bvb in de bodemgrond en tussen steenmassa's. Daarom zou men er gedurende de inrichting reeds rekening moeten mee houden deze plaatsen tot een minimum te herleiden.
Afbraak van eiwitten
De eiwitten die in het water terechtkomen zullen door 3 soorten bacteriën (Bacterium coli, Bacterium proteus en Bacterium subtilis) afgebroken worden tot aminozuren. Deze bacteriën scheiden als bijproduct echter een kleine hoeveelheid zogenaamd bacteriegif uit. Dit kan soms aanleiding geven tot problemen, namelijk wanneer er door een of andere omstandigheid ineens een grote hoeveelheid eiwitten in het aquarium komt. Een reden hiervoor kan een dode vis zijn, die in een hoekje ligt te rotten. Hierdoor kan het voorkomen dat deze bacteriën zich explosief gaan vermenigvuldigen en dus ook de uitscheiding van de giffen gaat toenemen, waardoor de vissen kunnen sterven. Onder normale omstandigheden is de hoeveelheid bacteriegif in het aquarium zeer gering en zal dit ook snel genoeg afgebroken worden, zodat wij er geen problemen mee krijgen. In overbevolkte aquaria echter zal er altijd een iets hogere concentratie zijn die de vissen kan verzwakken, waardoor ze gevoelig zullen worden voor ziekten. Wanneer wij ervoor zorgen niet te overvoederen, op geregelde tijdstippen controleren op sterfte en het aquarium niet overbevolken, moeten wij ons op dit punt eigenlijk niet veel zorgen maken. We kunnen er dan ook van uitgaan dat de enige afbraakprodukten van eiwitten de aminozuren zijn.
Afbraak van aminozuren
De 20 verschillende aminozuren worden eigenlijk allemaal op een verschillende manier afgebroken. We bekijken de grote groepen apart. Eerst zijn er de gewone of alifatische aminozuren. Zij bevatten buiten stikstof enkel koolstof en waterstof en dan nog in de vorm van een keten. Deze aminozuren hebben eigenlijk geen invloed op de waterkwaliteit en zijn ook niet giftig. Zij worden door bacteriën afgebroken tot aminen die soms aanleiding geven tot de reuk van uien of rijp fruit boven het aquarium, omdat zij deels vervluchtigen. Wanneer men dit echter ruikt, is dat een teken dat er een schakel in de afbraakketen ontbreekt, namelijk de bacteriën die deze aminen verder omzetten in ammoniak(NH3). Daarmee is dan het eindprodukt van de alifatische aminozuren reeds genoemd, namelijk ammoniak.
Een tweede groep bevat de zwavelhoudende aminozuren. Wanneer deze in een te grote hoeveelheid in het water voorkomen, kan men problemen krijgen met de zuurstofopname van dit water. Er zal dan veel minder zuurstof (O2) in het water oplossen, zodat de vissen zelfs ademhalingsmoeilijkheden kunnen krijgen. De plantengroei zal achteruit gaan en het afbraakproces van de afvalstoffen zal niet meer optimaal kunnen gebeuren. Op sommige plaatsen komt dit zelfs op geregelde tijdstippen voor in het aquarium. Een voorbeeld hiervan zijn de zwarte plekken in een te dikke bodem. Zij ontstaan doordat er in die bodems een zuurstofarme plaats ontstaat, waardoor bepaalde bacteriën de zwavelhoudende aminozuren omzetten in waterstofsulfide(H2S). Dit is sterk giftig en vormt met het aanwezige ijzer een zwarte verbinding: ijzersulfide(FeS). Wanneer men in deze bodem roert, ruikt men rotte eieren en dit is de typische geur van H2S. Onder normale omstandigheden zullen de zwavelhoudende aminozuren echter ook afgebroken worden tot aminen en verder tot ammoniak(NH3). Het resterende zwavelwaterstof is in een aëroob milieu niet bestendig en wordt, hetzij chemisch hetzij door bacteriën en schimmels, geoxideerd tot ongevaarlijk sulfaat(SO4-2). Zolang er dus niet echt sprake is van een overaanbod of zuurstofgebrek, moeten wij ons dus niet echt zorgen maken over deze groep.
Tenslotte is er nog de groep van de aromatische aminozuren. Deze worden gemakkelijk door bacteriën geoxideerd tot aminen en verder tot ammoniak(NH3). Bij deze oxidatie ontstaan echter bijprodukten, namelijk fenolen en kresolen. Zij worden wel gemakkelijk verder geoxideerd tot melanine-achtige kleurstoffen, die het water geel kleuren. De fenolen zijn reeds in kleine hoeveelheden zeer giftig voor de vissen.
Daarom is het weer belangrijk dat het water genoeg zuurstof (O2) bevat, zodat zij tot kleurstoffen kunnen oxideren. Deze kleurstoffen kunnen echter niet verder door bacteriën afgebroken worden en zullen zich opstapelen, als wij ze niet verwijderen. Er zijn twee methoden om dit te doen, namelijk filteren over actieve kool of water verversen. Ik hoop u niet overdonderd te hebben met wetenschappelijke begrippen en hoop dat u weet wat er zoal uit het "holleke" van uw vissen kan uitgescheiden worden.
Als je dit artikel interessant vond en op de hoogte wilt blijven schrijf je dan in op onze nieuwsbief
Belangrijkste keywords voor Biologische afbraakprocessen in het aquarium! : water, vissen, aquarium, aminozuren, eiwitten, afgebroken, dieren, hoeveelheid, organische, zuurstof, vormen, planten, koolhydraten, natuur, verbindingen, ...
