Ecologische eigenschappen
In een goede vijver is er niet alleen plaats voor enkele vissen, neen...er is ook een groot ondiep gedeelte waar de vissen onmogelijk kunnen komen en waar insekten en amfibieën ongestoord kunnen leven. Dat ondiep gedeelte biedt, door de vele moerasplanten, de mogelikheid aan bvb libellen, om als larve via de lisstengels naarboven te klauteren, te drogen, verpoppen en uit te vliegen. Die libellen zorgen er samen met de vissen en de amfibieën voor dat de muggen beperkt blijven in aantal. Ondiep water met dichte oeverbeplanting is een must om die amfibieën naar je vijver te lokken. Eigenlijk is het ideaal om een zone te hebben waar bruine kikkers en padden vanuit het omringende struikgewas, via de aanpalende oeverplanten, in de vijver kunnen geraken zonder gezien te worden.
Niet te nat, niet te droog....
Zowat iedere oeverplant heeft zijn geliefde plekje, zo zal je zien dat één plant, die na een gezonde groei in twee verdeeld wordt en uitgeplant op twee verschillende plaatsen en waterdieptes rond de vijver, zich soms totaal anders gaan gedragen. Bij de natte oeverplanten zal je daar niet veel van merken, zolang ze maar met de voeten enkele centimeters onder water staan. Bij de droge oeverplanten is dat iets anders. In de natuur staan die eigenlijk in overgangszones waar ze gedurende een hoge waterstand soms half onder water staan, terwijl ze bij een lage waterstand ongeveer geheel droog komen te staan. Dit ritme beïnvloedt hun groei en ook de bloei, vandaar dat deze planten soms niet willen bloeien in onze vijver, meestal omdat ze het volledige jaar door niet alleen hetzelfde waterpeil trotseren, maar veelal in te diep water staan. Er zijn planten die enkel bloeien als ze volgens hun normen te droog staan en in hun bestaan bedreigt worden. Uit overlevingskansen gaan ze dan bloeien om voor nakomelingen te zorgen. Omdat wij natuurlijk ons waterpeil niet de volledige tijd kunnen bijwerken en soms op een halfvolle vijver zouden moeten kijken, is het beter dat wij die planten wel vochtig maar niet nat houden. gedurende de zomer, als de vijver door verdamping niet geheel vol staat krijg je lage waterstand, in voor- en najaar heb je na overvloedige Belgische regens een hoge waterstand. dit zal de bloeiwillighied ten goede komen.
Opletten voor overbemesten !
Het is niet nodig om direct de volledige moeraszone van goed bemeste grond te voorzien, dit zou slechts de algengroei bevorderen want reeds die meststoffen komen onvermijdelijk in het water terecht. Beter is het, om de moeraszone van een magere vijveraarde of een vijversubstraat uit gebakken kleikorreltjes te voorzien. De planten hebben daar een goed houvast aan, de nitrificiërende bacteriën kunnen goed hun werk doen en de bodem slaat niet dicht zodat de wortels van de moerasplanten geen tekort aan zuurstof lijden. Meststoffen moeten zeer spaarzaam gebruikt worden en alleen als een bepaalde plant dit echt nodig heeft. Sommige planten vragen een niet veel klei aan hun voetjes, anderen een beetje turf. Als je plantmandjes gebruikt sla je veel vliegen in één klap:
- je kan iedere plant zijn geliefde bodem geven
- je dijkt het woekerprobleem in
- je kan planten (indien nodig) nog gemakkelijk verplaatsen
- je kan buiten de manden gewoon vijversubstraat gebruiken en de mogelijkheid op overbemesting gevoelig verminderen.
Tot slot...
Het is niet de bedoeling om hier een opsomming te geven van oeverplanten, daarover zijn genoeg goede boeken in de handel. Je kan mij gewoon gedurende vijververgaderingen altijd naar een lijst van vijverboeken vragen. Het voornaamste is dat je jezelf goed informeert voor je aan de beplanting begint, dan hoeft het echt niet te resulteren in een onoverzichtelijke brousse waar de ene plant de andere verdrukt. Van nature uit zal altijd één plant gaan overheersen, kijk maar naar de rietoevers. De sterkste overleeft. Het is aan ons om planten met ongeveer gelijke groeikracht te combineren en woekerende planten in hun groei te beperken. Anderen, die minder groeikrachtig zijn, moeten wij wat meer ruimte geven en extra vertroetelen; ze zullen er dankbaar voor zijn.
Dieren in de vijver
Wanneer wij het hebben over dieren in de tuinvijver, dan denken wij in de eerste plaats aan vissen. Pure aquarianen doen dat zeker. All-Round natuurliefhebbers zien dit begrip echter veel ruimer en reserveren ook plaats voor kikkers, salamanders, waterinsekten en de dorstige vogels en egels. Zo'n veelzijdige vijver biedt plaats aan een volledige levengemeenschap, zonder daarom de vijver te schaden, integendeel... het ene organisme vult het andere aan.
Siervijver of natuurvijver ?
Voor de meeste vijverliefhebbers is een vijver zonder vissen geen echte vijver. Dat kan zo zijn als men een siervijver heeft. Zo'n siervijver is er trouwens voor de sier, heeft ecologisch minder nut en kan dan ook zowat alles bevatten: brugjes, stenen ornamenten, plastic riegers, fonteinen, watervallen... en verschillende soorten siervissen als goudvissen, koikarpers, goudkarpers, oranda's, shubinkin's....enz. Van reeds het genoemde komt in de Belgische natuur zo goed als niets voor. Vandaar dat ik de nadruk leg op "siervijver". In een natuurvijver ziet het er anders uit. Daar probeert men binnen de eigen tuin een stukje inheemse natuur na te bootsen. Om dat te kunnen tot stand te kunnen brengen moet men de inheemse natuur tamelijk goed kennen en dat is iets wat wij van de meeste vijverbezitters niet kunnen zeggen. Het enige onnatuurlijke in een natuurvijver is de afdichting met folie, polyester of dergelijke, om het water te kunnen vasthouden. Iedereen woont immers niet in een kleiputten gebied waar het water gewoon blijft staan. Al de rest is puur natuur, dit wil zeggen; een planten- en dierengemeenschap die ook in de vrije natuur mogelijk zou zijn. Geen uitheemse planten en zeker geen uitheemse vissen of andere dieren. Ooit reeds eens een stenen kikker of een fontein gezien in de vrije natuur...nee? Dan begrijp je vast waar ik naartoe wil.
Vissen
Menig vijverbezitter hangt de één of de andere keer aan mijn telefoon om raad te vragen bij groenwater-problemen, troebelwater-problemen... en in heel veel gevallen zijn dat personen die er in hun vijver een flink vissenbestand op na houden. Soms laat ik me overhalen om eens ter plaatse te gaan kijken en dan wordt alles opeens duidelijk. In de vijver zwemmen dan enkele tientallen flink uit de kluiten gewassen koikarpers rond, terwijl de vijver eigenlijk maar groot genoeg is voor anderhalve koi. Het begon met een mooi rood/wit gekleurd goudvisje, een zilveren, dan een goudachtig, totdat alle kleuren vertegenwoordigt waren, zo'n twintigtal. Nadien blijken die goudviskes dus koi's te zijn de tot 70-80 cm groot worden. Andere vijverbezitters zijn zich wel terdege bewust van de latere grootte van de aangeschafte vissen. Hun argument luidt: "ik zie toch zo graag koikarpers". Wanneer ik dan ter plaatse ben, stel ik vast dat je ze gewoon NIET ziet. Ze zitten er dus in om te garanderen dat het water altijd mooi troebel en groen blijft, de bodem om te woelen, planten los te graven en de weke plantedelen op te eten. Ik weet dat ik met deze uitspraken de woede van koifanaten kan op de hals kan halen, maar wees gerust....ook ik vind dit mooi dieren... op voorwaarde dat men ze met gezond verstand gaat houden. Dat houdt in dat men niet meer koi's aanschaft dan de vijver aankan (1 koi per kubieke meter water), ofwel dat men dan extra gaat filteren, dat heet dan "koi op Aziatische wijze". In Azië zwemmen enkele koi's in een groot reservoir, dat meer op een zwembad lijkt dan op een vijver, met een reuzegroot filter... een filter dat even groot blijkt te zijn dan de vijver waar wij een twintigtal koi's durven in onder brengen. Kwestie van.... Een tweede vijver die dienst doet als moerasfilter, een biologische beek of een groot mechanisch filter, het kan allemaal nuttig zijn, ook in kombinatie. Zorg echter altijd voor een evenwicht tussen voedingsmiddelen aanbod en voedselbehoefte. Veel vissen en veel bijvoederen zal ook een groot filterend vermogen vereisen.
Andere dieren
Het kan ook zonder vissen als wij een amfibiënpoel inrichten waar kikkers en salamanders hun territorium kunnen uitbouwen. De plaatsen waar deze dieren in de natuur nog volop kunnen gedijen worden altijd zeldzamer en een helpende hand kunnen ze zeker gebruiken. Zorg voor ondiepe watergedeelten rond de vijver (plaatsen waar vissen nooit kunnen komen), met een dichte beplanting en een langzaam glooiende oever, zodat de dieren gemakkelijk aan land kunnen gaan. Tussen die dichtbegroeide oevers krioelt het van de insekten, voedingsmiddelen voor kikkers en padden. Dit is ook het territorium van de libel, ongetwijfeld één van de boeiendste verschijningen rond de vijver. Het ontbreken van vissen geeft ook libllelarven de mogelijkheid om zich massaal te vestigen.
Als je dit artikel interessant vond en op de hoogte wilt blijven schrijf je dan in op onze nieuwsbief
Belangrijkste keywords voor Een tuinvijver, een kwestie van gezond verstand... : vijver, water, planten, vissen, staan, groot, plant, folie, meter, één, natuur, , oeverplanten, zuurstofplanten, ...
