Reptielen, wat weten we erover?

Je kunt voor- of tegenstander zijn van deze dieren in huis, maar het is een feit dat steeds meer mensen reptielen houden als huisdier. Ervaren reptielenliefhebbers zijn dikwijls heel goed geïnformeerd, maar hier willen wij enkel wat meer informatie verstrekken aan de startende reptielenhouder. Een reptiel is een koudbloeddier. Misschien toch even aanstippen wat koudbloedig betekent, dikwijls denkt men en dus niet terecht dat die dieren koud aanvoelen. Reptielen kunnen hun lichaamstemperatuur niet zelf constant houden en zijn daarvoor aangewezen op de omgevingstemperatuur. M.a.w. is het koud in de omgeving, dan zal de lichaamstemperatuur van het reptiel dalen, en omgekeerd. Dit houdt evenwel ook in dat, mits ze hun warmte opslaan uit hun omgeving, ze hiervoor geen energie moeten halen uit hun voedingsmiddelen en bijgevolg ook minder eten dan bv. zoogdieren die hun lichaamstemperatuur constant moeten houden welke temperatuur de omgeving ook heeft.

Nog één opmerking vooraf i.v.m. de voortplanting: veel reptielen zijn ovovivipaar: de kleintjes worden levend geboren (bijv. sceloporus, boa ...) en niet in een ei. Bij bepaalde soorten is er sprake van parthenogenesis: dit houdt in dat ze voortspruiten uit niet bevruchte eitjes, dit gebeurt bij o.a. de rhampholeon boulengeri, een kameleon soort. Hieromtrent zijn nog onderzoeken aan de gang. Tevens is het dikwijls zo dat een vrouwtje na de paring zaadcellen van het mannetje bij zich draagt (maanden of zelfs langer) en het gunstige ogenblik afwacht om effectief bevruchting te laten plaatsgrijpen om dan kleintjes ter wereld te brengen. Ze is dus niet maanden zwanger, als dikwijls wordt beweerd. Dit is zowel bij levendbarende hagedissen (ovovivipare) als bij eileggende hagedissen het geval, een voorbeeld hiervan is wederom een kameleon soort, de bradypodion pumilum, een dwergsoort van 18 cm. Mannelijke slangen hebben twee penissen...waarom is niet bekend.

Eerst even een opsomming van de meest frequente reptielen in de handel

Hagedissen

• De agame groep uit de "Oude Wereld" .Daartoe behoren o.a. de wateragame (ZO Azië), agame agame (zuidelijk Afrika), baardagame (Australië), de uromastyx of doornstaartagames (uit Noord Afrika en Midden Oosten).
• Het equivalent uit het westelijk halfrond : de leguanen. Hiertoe behoren ondermeer : de iguana iguana (groene leguaan), de anolissoorten, de halsbandleguaan, de sceloporussoorten, de woestijnleguaan, de basilisk...
• Dan zijn er de skinken .Met bij de kleine soorten o.a. de berberskink en bij de  grotere : de blauwtongen (Australië)
• De gecko’s. Met o.a. de mooie groene phelsumia’s uit Madagascar, de luipaardgecko’s en de bijterige tockeh’s.
• De Varanen. De nijlvaraan, de examinathicus of steppevaraan (die heel tam kan gemaakt worden), de ruwnekvaraan..
• De kameleons uit Madagascar, Afrika en India. Sommige soorten zijn behoorlijk agressief. Er zijn kameleons van 3 cm lang en andere tot 80 cm.

Slangen

• De elaphe: koorn- of rattenslangen
• De lampropeltis groep: melk- of koningslangen
• De tamnophis groep: kousebandslangen (nauw verwant aan de in België voorkomende natrix natrix)
• De boïdae
• Nieuwe wereld de boa’s met o.a. anaconda en boa constrictor
• Oude wereld: de pythons, koningspython, tijgerpython....

Hierbij een opsomming van enkele zaken waarmee u rekening moet houden als u zich een reptiel aanschaft.

Eerst en vooral, een reptiel is, enkele uitzonderingen daar gelaten (bijv blauwtong skink, baardagame, sommige varanen en slangen-boa constrictor-), geen kat of hond: het is stress- gevoelig en houdt er niet van dikwijls gemanipuleerd te worden.

Enkele verdere overwegingen:

• Hoe groot wordt het dier, eens volwassen
  Vaak is een eerste keuze een groene leguaan (aankoopprijs onder de 25 euro) maar hierbij verliezen mensen uit het oog dat eens volwassen, dit dier behoorlijke afmetingen heeft en wij dan moeten denken aan een kooi van 1.80 x 1.80 x  0.5 m en dat zijn minima! Sommige pythonsoorten zijn klein best schattige slangetjes maar eens volwassen reuzen van gemakkelijk 6 meter... Een dikwijls in de handel voorkomende en relatief goedkope varaan (de varanus examinathicus) is bij aankoop slechts een 20 cm lang maar na een jaar of zo is hij 1.50 m lang en heeft hij een hok van enkele meters lang nodig als je hem een "dierwaardig" bestaan wil geven. Daar komt bij dat een python altijd een python blijft en een varaan altijd een varaan: de eerste kunt je best nooit alleen hanteren als volwassen en de tweede kan heel tam zijn maar kan toch altijd onverwachts agressief uit de hoek komen.
  
• Houdbaarheid
  Sommige dieren zijn veel stressgevoeliger dan andere en dus vatbaarder voor ziektes, (bv. de zeer mooie mandarijnrattenslang). Andere dan weer zijn agressief en horen enkel thuis in een zoo of bij een ervaren terrariumhouder, dan denken wij uiteraard in eerste plaats aan gifslangen, krokodillen, schorpioenen en spinnen (die slechts door een kenner te onderscheiden zijn: gevaarlijk of niet). Bepaalde soorten stellen heel hoge eisen wat hun voeding betreft en kunnen wel een tijd op bv. meelwormen overleven, maar als je er lang plezier van wilt hebben zul je echt meer inspanningen moeten leveren. Erg populair zijn bvb de baardagames, uitsluitend nakweek (in gevangenschap geboren), die niet te groot worden en perfect hanteerbaar zijn. Veel gecko soorten zijn dan weer erg bijterig (bv tockeh’s). Leguanen worden behoorlijk groot en mannetjes kunnen gedurende de balts agressief uit de hoek komen. Bij de slangen zijn de koornslangen (elaphe) en kousebandslangen (tamnophis) ideale beginnersslangen (niet agressief, makkelijke eters). De eerste eten muisjes, de tweede vissen. Halsbandleguaantjes zijn ook volop beschikbaar in nakweek. Ga bij verschillende verkopers langs en informeer u degelijk over de voor- en nadelen van een bepaald dier.
  
• De wetgeving
  Voor de niet giftige of gevaarlijke soorten (o.a. krokodillen) bestaat er enkel een meldingsplicht (tot 30 dieren), wat inhoudt dat: u papieren afhaalt bij de dienst Vlarem, (voor Antwerpen is dat Desguinlei 33, 1st verdiep 2018 Antwerpen tel 03 244 52 52),die u invult en aangetekend opstuurt naar het schepencollege of persoonlijk afgeeft bij Vlarem. Nadien krijgt u een taxatie (in Antwerpen is dat een eenmalig bedrag van 125 euro). Voor "gevaarlijke" soorten zijn de vereisten strenger en wordt er controle uitgevoerd wat betreft de veiligheid van de accomodatie e.d. door de gezondheidsinspectie en moet de bestendige deputatie haar goedkeuring geven. Bij elk nieuw reptiel zou dit eigenlijk moeten gebeuren.
  
• Wenst u een woestijnterrarium, een tropisch regenwoudinstallatie, een oeverterrarium of een paludarium (moerasterrarium)
  Het is van belang daar even bij stil te staan, want als u meerdere dieren bijeen wenst te zetten moeten ze wel uit het zelfde klimaattype komen. Vochtige terraria zijn iets moeilijker omdat vocht ook risico’s inhoudt wat betreft ontstaan van schimmels, ademhalingsaandoeningen e.d. Bij een oeverterrarium moet het water gemakkelijk vervangen kunnen worden of gefilterd. Men streeft er ongeveer altijd naar zo veel mogelijk het natuurlijke biotoop van het reptiel na te bootsen. Waarom "bijna altijd": de kousebandslang bvb komt uit een vochtig klimaat maar doet het in gevangschap prima in een droge omgeving zolang ze maar een waterbekken (hoeft niet groot te zijn) heeft waar ze in kan zwemmen. Het is zelfs zo dat op die manier ernstige huidproblemen vermeden worden. Soms maakt luchtvochtigheid het verschil tussen leven en dood: sommige soorten gedijen pas bij erg droge lucht (bv uromastyx), andere hebben meer een broeikast nodig, als daggeckos uit Madagascar(phelsuma).
  
• De kostprijs
  Niet alleen de aankoopprijs (van het dier en het terrarium) speelt een rol, je dient tevens rekening te houden met voeding, electriciteit, bodembedeking, aanschaf nieuwe lampen, medische kosten,....  Een groot dier dat enkel insecten eet gaat duurder zijn dan een ander dat knaagdiertjes lust. Een klein voorbeeldje : een ruwnekvaraan, (varanus rudicollis) van ca. 1 m eet 1 muis, ratje of zo per week : kostprijs per maand 30 x 4 = 120 fr. Een baardagame, basilisk...die per week reeds snel (naast ander voedsel) 10,15 sprinkhanen eet, kost per week reeds meer. Tamnophis eet reeds snel voor 100 fr vis per week. Gekookte vis mag ook maar dit houdt bepaalde risico’s in ivm vit. B Bij de dieren zelf varieert de prijs ook enorm : van 200 fr voor een anolis tot  15.000 fr voor niet veel voorkomende of moeilijk te kweken soorten (bv uromastyx, varanus ruddicolis). Veel zitten in de prijsklasse van 1000 bfr. ( baby elaphe (rattenslang), tamnophis, agame agame, leguaan) of  tussen de 3000 en 5000 bfr: baardagame, halsbandleguaan, koningspython,.iets grotere slangen,...
  
• Wildvang of  nakweek
  Nakweek levert veel voordelen op: dieren lees meer over Reptielen, wat weten we erover?
  
  Reptielen