De fret, een leuk huisdier in opkomst!
De
fret als huisdier is de laatste jaren zeer populair geworden in onze landen, maar de eigenaars van zo’n diertje kennen dikwijlsde elementaire zaken niet zoals voeding, huisvesting, verzorging en ziekten, zodat een beetje info over dit uiterst sympathieke diertje zeker niet overbodig is. De fret als marterachtige, is een gedomesticeerde vorm van een bunzing. De fret is door de eeuwen heen een huisdier voor de mens geweest, maar wel een
nutshuisdier. Ze werden (en worden) immers dikwijlsgebruikt bij de konijnenjacht of rattenvangst. Spijtig genoeg is de fret ook een veel gebruikt laboratoriumdier, en ook in de pelsindustrie is de fret en vooral zijn pels zeer geliefd. Maar gelukkig is de fret nu ook een gewoon huisdiertje geworden, vriendelijk met mensen en wat grotere kinderen, ook met hond of poes in huis aanwezig.
Algemene gegevens over de fret
Karakter
- lief, zeer nieuwsgierig (dus steeds uit hok laten onder controle), zeer levendig, schrander, heeft veel aandacht nodig van de eigenaar
- een goed opgevoede fret bijt niet, maar men moet steeds voorzichtig zijn met een dier dat hongerig is (daarom steeds in de kooi een vol etensbakje zetten met droge korrels, zie verder bij voeding), ziek is of in een vreemde omgeving is (o.a. bij de dierenarts), ook een moertje met jongen kan zeer bijterig zijn. Als een fret echt bijt, laat ie niet meer los en de enige oplossing is wringen met je vingers tussen het achterste gedeelte van het gebit, of hem onder een lopende kraan te houden, of hem onder te dompelen in een emmer water.
- een fret die zich niet op zijn gemak voelt zet net zoals de kat de haren op de staart recht
- een erg bang fretje knijpt zijn anaalklieren leeg (dit zijn 2 kliertjes aan weerszijden van de anus, die een stinkende olieachtige substantie produceren, hond en kat hebben ook zulke klieren), de substantie die daaruit komt bij een fret stinkt verschrikkelijk, maar de geur verdwijnt na enkele minuten. Een tevreden fret zal een grappig mokkend geluid maken en gekke bokkensprongen maken, vooral tijdens het spel of wanneer er onbekend terrein kan verkend worden.
- een fret slaapt veel (+/- 20 uren/dag), en worden ze wakker dan gaan ze eerst en vooral in hun plaatsje hun behoeften doen, laat ze dat altijd eerst doen vooraleer u ze uit het hok haalt (zie verder over zindelijkheid)
- laat een fret nooit bij kippen en konijnen, want hun jachtinstinct is ondanks domesticatie, zo groot dat niet 1 kip of konijn wordt gedood maar allemaal.
Leeftijd
- een dier wordt volwassen rond het jaar (geslachtsrijp tussen 6 en 9 maanden, maar volgroeid rond 1 jaar)
- ze worden gemiddeld 8 jaar oud, met een maximum ooit beschreven van 15 jaar
Gewicht
- een moertje weegt 50 % lichter dan het mannetje van dezelfde variant en weegt tussen de 400 gr en 1 kg (afhankelijk van welke variant), het rammetje zweeft tussen de 800 gr en 2 kg.
- het gewicht varieert wel per seizoen: in de herfst slaan ze onderhuids meer vet op en kunnen tot 30 % meer wegen dan ’s zomers.
- een moertje zal ook altijd vermageren tijdens de loopsheid.
Het geslacht
- het verschil tussen rammetjes en moertjes is duidelijk te zien en te ruiken:
- Ram: veel groter, geslachtsopening ligt diep ventraal aan de beuk, indien ze niet gecastreerd zijn ruiken ze erg tijdens de bronstperiode
- Moertje: de geslachtsopening likt vlak onder de anus, tijdens de loopsheid zwellen de vulva-lipjes zeer sterk op en krijgen de vorm van een 'roze koffieboon'.
De kleur
- er zijn verschillende kleurvariëteiten, doch ook eenzelfde dier verandert van kleur per seizoen: in de zomer zijn ze donkerder, in de winter lichter. Dit wordt veroorzaakt doordat in de winter de onderpels, die wit van kleur is, langer is en door de bovenpels komt
- de poten, staart en masker rond de ogen zijn steeds donker
- de meest voorkomende kleur is de wildkleur, doch er bestaan ook albino’s, ze hebben een witgele vacht met rode ogen (door dat er geen kleurpigmenten in de iris zitten), sandy’s etc.
De rui
- 2 keer per jaar ruit de fret:
- een niet-gecastreerde ram en een niet-gedekt moertje: in de herfst en in de zomer
- een gecastreerde ram: in de herfst en lente
- een gedekt moertje: telkens na een dekking (en ovulatie) zal ze verharen
Zweten
De
zweetklieren zijn zeer zwak ontwikkeld, zodat de fret de warmte vooral afvoert via de ademhalingswegen (het hijgen), let dus goed op dat de fret nooit in de rechtstreekse zon zit want hij kan heel slecht tegen warmte en krijgt als het ware een zonneslag (zie verder) indien de temperatuur in de omgeving te hoog oploopt
Tanden
De fret wisselt van melkgebit tot volwassen gebit vanaf de leeftijd van 7 weken
Voortplanting
- Moertje:
- de eerste loopsheid komt in de lente volgend op de geboorte, vanaf de leeftijd van 6 à 9 maanden
- de loopsheid grijpt plaats in de periode van februari tot september
- de vulvalippen zwellen groot en roze op
- zet geen loopse moertjes die niet gedekt worden bij elkaar, anders is de kans op stress groot, doordat ze constant andere fretjes willen bemoederen en verzorgen.
- Rammetje:
- de eerste bronst treedt ook op in de lente volgend op de geboorte
- bronstperiode van januari tot oktober
- tijdens de bronst dalen de testikels af in het scrotum, buiten de bronstperiode kunnen die soms in de buikholte gedragen worden
- Het koppelen:
- breng steeds het rammetje op bezoek bij het moertje, de drift van het mannetje is zo groot, dat hij zich van een vreemde omgeving niets zal aantrekken. Het moertje daarentegen moet echt op haar gemak zijn, anders bijt ze van zich af
- wanneer het moertje van zich afbijt, is de locatie niet goed, of is het moertje er nog niet klaar voor. In dit laatste geval dient men een tweetal weken te wachten.
- Dracht:
- de duur bedraagt een 42 tal dagen
- zet het zwangere moertje drie weken voor de geplande bevallingsdatum apart
- zet een nesthok in de kooi met lappen, en leg een maatje bij haar (stoffen popje) dat ze kan bemoederen (zie verder)
- verstoor het dier niet tot 1 week na de bevalling, ze zou de jongen kunnen opeten als ze gestoord wordt. (Wanneer de band tussen eigenaar en fret hecht is, mag dit geen probleem zijn, hoe sneller je aan de pups mag komen, hoe beter. Door op voorhand regelmatig aan haar 'maatje' te komen, kan je haar tolerantiegedrag verkennen.)
- meestal bestaat het nest uit gemiddeld 8 jongen, overleven ze de eerste 5 dagen, maken ze een goede kans om te overleven
- de pups worden met een dunne witte vacht en blind geboren, de ogen (oren zijn eerder open) gaan open na 1 maand
- meteen bij de geboorte kan men makkelijk het geslacht bepalen
- op een leeftijd van 3 weken gaan ze naast de moedermelk vast zacht voedingsmiddelen eten (zie verder) dat gebeurt doordat het moedertje stukjes in de nest zal laten vallen (ze brengt haar eten mee naar de nest, om de pups zo weinig mogelijk alleen te laten), en onze blinde pups via hun neusje er de weg naar zullen vinden
- spenen kan vanaf de leeftijd van 7 weken
Opvoeding van de fret
Lijkt zo’n fretje als huisdier u wel wat, moet u wel enkele zaken ter overweging nemen: het diertje vraagt
behoorlijk veel aandacht, zeker als ie alleen in zijn hok zit (dus zonder gezelschap van een andere fret), het is immers een heel speels dier. Ook moet u de fret goed en consequent opvoeden. Wat de opvoeding betreft, enkele gouden tips om nooit te vergeten:
- koop je een jong pupje (minimum 8 weken oud, dus net na het spenen), dan moet zo’n jong dier nog naar uw hand gezet worden. Een basiskennis opvoeding is dan wel vereist.
- koopt u een ouder dier, moet u wel grondig nagaan of het dier mensen gewend is. Via een opvang is dan de beste manier. Deze mensen weten reeds wat voor karakter het diertje heeft, en kunnen u advies geven betreffende de juiste fret voor het juiste gezin. Deze mensen zullen, indien zij het hart op de juiste plaats hebben, u achteraf ook bijstaan met raad en informatie.
- neemt u een rammetje of een moertje; het rammetje stinkt iets meer, maar dit euvel kan opgelost worden door een simpele castratie. Een rammetje wordt wel veel groter dan een moertje.
- de fret is geen goede speelkameraad voor echt jonge kinderen: deze gaan té onhandig met de dieren om, die in hun paniek zouden lees verder
